close
تبلیغات در اینترنت
راهنمای پوشاک کوهنوردی

 

 

پوشاك كوهنوردي

 

کوهنوردان انسان هایی با استقامت هستند و توانایی تحمل شرایط بسیار سخت را دارند. این جمله تعریفی است که بیشتر ما از یک کوهنورد داریم و بسیار درست نیز هست. همه ما با حضور در طبیعت و فعالیت در فصول مختلف مشاهده می کنیم که کوهنوردان با تجربه به راحتی هر نوع آب و هوایی را تحمل کرده و در بعضی مواقع لذت نیز می برند. در حالی که ما احساس خوشایندی نداریم؛ گرما، سرما، خیس شدن بدن، تعریق زیاد مواردی است که همه ما پیش تر در کوهستان با آنها مواجه شده ایم اما کوهنوردان با تجربه چگونه با این مشکلات کنار آمده اند؛ البته مقاومت ذاتی بدن و محیط زندگی نیز تاثیرگذار است ولی بسیاری از بزرگان و پیشگامان کوهنوردی از سرزمین هایی با آب و هوای معتدل و مدیترانه ای مانند انگلستان، نیوزیلند، ایتالیا و ... آمده اند. شاید بهتر باشد مشکل را در جای دیگر پیدا کنیم، شاید یکی از نقاط ضعف ما در کوهنوردی پوشاک باشد که اکثرا بدون توجه به آن، دلیل را در جای دیگری جست و جو می کنیم. لباس از طریق ایجاد یک لایه عایق در مجاورت پوست، به انسان کمک می کند تا احساس راحتی نماید. وظیفه اصلی پوشاک خشک نگه داشتن بدن و در صورت خیس شدن، گرم نگه داشتن و خشک کردن سریع بدن در برابر باران، باد، سرما و گرما است. حتی رطوبت طولانی مدت بدن در هوای معتدل می تواند باعث افت و اختلال در حرارت مرکزی بدن شود. کوتاهی از حفاظت بدن نیز در مقابل باد می تواند باعث افت حرارت بدن شود. در موارد زیادی افراد بد شانس با لباس های غیراستاندارد دچار سرمازدگی و در برابر گرمای بیش از حد روزهای گرم که باعث تعرق زیاد، خیس شدن لباس ها و تخلیه آب بدن می شود، دچار گرمازدگی شده اند. قابلیت تهویه، تنفسی بودن و محافظت از اشعه خورشید، از خصوصیات مهم پوشاک کوهنوردی است. در طبیعت ایمنی مسئله بسیار مهمی است. شما باید با دقت لباس های خود را انتخاب کنید، تا بتوانند در مقابل سرما، گرما، رطوبت و... محافظ و نجات بخش شما باشند.

پوشاک کوهنورد به علت سرعت در تغییر شرایط جوی یا شرایط بدنی، باید قابلیت سرعت عمل و انعطاف پذیری لازم را داشته باشد. منظور از انعطاف، تغییر پذیری با شرایط کوهنورد است، نه نرمی و لطافت پوشش! به علت تغییرات در شرایط فیزیکی، نمی توان از لباس های تک لایه ضخیم استفاده کرد، چرا که برای مثال در ابتدای حرکت، بدن سرد است، ولی پس از چند دقیقه، میزان سوخت و ساز بدن به شدت بالا می رود و کوهنورد نیاز به کم کردن پوشاک در حین حرکت دارد. اما اگر شما یک لایه ضخیم به تن کرده باشید، نمی توانید در آن تغییراتی ایجاد کنید. پس یکی از نکات مهم در پوشاک کوهنوردی لایه لایه بودن است.

در سیستم لایه ای با حداقل وزن و حجم لباس، حرارت بدن در تمام مدت در سطح مطلوب حفظ خواهد شد. اکثر کوهنوردان با تجربه، در فعالیت های کوهنوردی خود از چند لباس مختلف که با کیفیت خوب تشکیل شده استفاده می کنند. ترکیب های مختلفی از این لباس ها را در شرایط مختلف و بر حسب نیازهای شخصی به کار می گیرند. ممکن است لباس ها با تکنولوژی پیشرفته تولید شده و خریداری شوند، اما اساس و هسته سیستم لایه ای با گذشت زمان به همان شکل باقی مانده است.

پایه سیستم لایه ای جهت کوهنوردی متکی بر سه نوع لایه است:

لایه اول: برای خشک و تمیز نگاه داشتن بدن در طول فعالیت

لایه دوم: برای حفظ گرما و تامین دمای مناسب بدن در طول فعالیت یا به هنگام استراحت در کمپ یا توقف ها

لایه سوم: جهت محافظت از باد، باران و برف

در برخی از منابع چهار لایه ذکر شده، که تفاوت آن در تفکیک لایه میانی یا حرارتی به دو لایه مجزای ضد باد و گرمایشی است.

 

لایه اول:

پوشاک این گروه در تماس مستقیم با بدن و پوست بوده و وظیفه انتقال رطوبت ناشی از تعرق از پوست به بیرون لباس یا لایه های بعدی را بر عهده دارد تا بدن خشک بماند. به عمل انتقال بخار آب از لباس به بیرون " تنفس " می گویند. در مدل های فنی و گران قیمت تر، خاصیت ضد باکتری و ضد میکروبی نیز به این لباس های اضافه شده تا از بروز بیماری، به خصوص بیماری های پوستی جلوگیری کند. از نکات اصلی پوشاک این لایه، جذب بودن آنها است تا برای شما آزادی عمل و راحتی را به ارمغان آورد. یعنی در تماس نزدیک تر با سطح پوست رطوبت بدن را سریعتر گرفته و آن را خشک نگه دارد. این پوشاک شامل پیراهن، شلوار، دستکش، کلاه و حتی جوراب می شود.

پیراهن و شلوار لایه اول، در دو مدل زمستانی و تابستانی تولید می شوند. در نوع تابستانی که فوق العاده سبک است به جای خاصیت گرمایی تبادل هوا بیرون و داخل لباس لحاظ شده تا بدن خنک مانده و در یک فعالیت گرم تابستانی کوهنورد دچار گرمازدگی نشود. پیراهن و شلوار لایه اول زمستانی که غالباً سنگین تر هستند، از نوع پشم مصنوعی بوده که بدن را در حین فعالیت گرم نگه می دارند و تا حدودی نیز در مقابل نفوذ باد مقاوم هستند. معمولا کارخانه‏ های تولید کننده، نوع تابستانی یا زمستانی آن را در توضیحات مشخص می کنند.

 

لایه میانی:

به آن لایه گرمایی نیز می گویند. این پوشاک را روی پوشاک لایه اول می پوشند و هدف آن گرم نگه داشتن بدن است؛ پوشاک گرمایی از جنس پشم مصنوعی برای گرم نگه داشتن بدن حین فعالیت در یک روز بسیار سرد یا یک فعالیت بسیار سبک است. به این معنا که گرم نگه داشتن بدن شما منوط به انجام فعالیت است اما اگر برای دقایقی متوقف شوید رفته رفته احساس سرما به شما باز می گردد. از این رو به این پوشاک لایه فعال یا Active layer می گویند. از پوشاک الیاف یا پر، جهت حفظ دما و گرم نگه داشتن بدن در زمانی که فعالیتی ندارید استفاده می شود. مثل توقف های طولانی تر داخل چادر و استراحتگاه. در واقع هر جا پوشاک به عنوان لایه میانی یا Middle layer دسته بندی شود، منظور همان Active Layer و هر جا پوشاک به عنوان  Insulation layer بیان شود، منظور پوشاک پر یا الیاف است.

 

لایه بیرونی:

این لایه در معرض فضای آزاد قرار می گیرد. این پوشاک باید علاوه بر ضد باد  و ضد آب بودن، بتواند رطوبت یا همان بخار آبی که از لایه اول به میانی و سپس به آن رسیده را نیز به بیرون انتقال دهد تا چرخه خشک ماندن بدن با چرخه خشک ماندن لباس ها کامل شود. این لایه از پوشاک واجب برنامه‏ های زمستانی، حتی یک روزه است. شلوار و کاپشن این لایه در انواع یک لایه، دو لایه و سه لایه تولید می شود که بسته به نوع برنامه و سایر پوشاک لایه اول و دوم انتخاب می شود. لایه بیرونی خود با دو دسته بندی جداگانه معرفی می شود: یکی لایه نرم Soft shell و یکی لایه سختHard shell . لایه نرم، پوشاکی از جنس پشم مصنوعی اما بسیار مقاوم در برابر باد و رطوبت است و در مقابل، لایه سخت پوشاکی از جنس نوعی پلاستیک است که به پارچه لمینت شده و قابلیت تنفس بالایی دارد، صد درصد ضد باد و آب است. لایه نرم خاصیت گرمایی بالایی دارد و می تواند کار لایه میانی را هم انجام دهد. می توانید لایه میانی را حذف کنید و با دو لایه، یعنی لایه اول و روی آن لایه نرم بیرونی، یک برنامه در هوای سرد انجام دهید و از سبکی، گرمی و تنفس بالای پوشاک خود لذت ببرید. اما این پوشاک ضد آب و باد نیست بلکه صرفاً در برابر باد و آب مقاوم است یعنی اینکه به راحتی خیس نمی شود و آب جذب نمی کند و درصد بالایی از نفوذ باد نیز جلوگیری می کند. پس فقط برای هواهای بدون بارندگی یا بارش خفیف مناسب هستند.

انتخاب جنس لباس

لباس های مناسب فعالیت های هوای آزاد از الیاف مختلفی ساخته می شوند که هر کدام آﻧﻬا دارای مزایا و اشکالات خاص خود هستند.

الیاف طبیعی:

در گذشته تنها پوشاک موجود کوهنوردی، لباس هایی با الیاف طبیعی بودند. پنبه، پشم و پر از مهم ترین این الیاف هستند. هر چند این الیاف خوب کار می کنند، اما اغلب مستعد جذب آب به خود هستند که در بسیاری از موارد یک امتیاز منفی است.

پنبه: پنبه یا کتان در صورت خشک بودن مناسب و راحت است، در هوای گرم لباس پنبه ای عامل تهویه و خنک شدن خوبی است و میتواند محافظ خوبی در مقابل خورشید باشد.

پشم: نسبت به پنبه رطوبت کمتری به خود جذب می کند و آب کمتری در خود نگه می دارد، زمانی که  پشم خیس می شود، الیاف آن مانند پنبه به هم نمی ‏چسبند. این خاصیت عدم چسبندگی الیاف پشم در هنگام خیس شدن باعث می شود تا ماده اولیه خوبی برای جوراب باشد. اشکال اساسی پشم در وزن سنگین و حجم آن است. پشم باعث تحریک خارش می شود. اما بعضی از انواع آن (مثل مرینوس) در تماس با پوست خیلی نرم و راحت هستند.

پر: پر با کیفیت، گرم ترین ماده عایق و گرمایی با وزن کم است. این ماده همچنین قابلیت فشرده شدن زیادی دارد و هر چقدر هم که کوچک و فشرده شود، بعد از بازکردن، خیلی سریع هوا را در بین خود ذخیره می کند و از این ‏رو بسیار گرم است. این خواص باعث محبوبیت پر برای تولید کت و انواع کیسه خواب شده است. پر به محض اینکه خیس شود، همه خواص خود را از دست می دهد و خشک کردن آن در شرایط رطوبتی تقریباً غیرممکن است.  پر را باید از رطوبت و نم حفظ کرد.

الیاف مصنوعی:

امروزه الیاف مصنوعی به صورت گسترد‏ه ای جایگزین الیاف طبیعی در لباس های کوهنوردی شده ‏اند. لباس های ساخته شده از الیاف مصنوعی هم مقداری رطوبت به خود جذب می کنند، اما این رطوبت بین رشته‏ ها و الیاف ها جای می گیرد نه درون آﻧﻬا! وقتی این گونه لباس ها خیس شوند، می توان آﻧﻬا را چلاند، بقیه آب خیلی سریع تبخیر خواهد شد.

الیاف ضد آب-غیر تنفسی: لباس ها را با یک لایه مثل پولی اورتین می پوشانند. این یک لایه غیر تنفسی سبک و نسبتا ارزان است. هر چند چنین لایه ای مانع نفوذ و ورود باران از خارج می شود. اما در مقابل سد راه عرق و بخار متصاعد از بدن هم هست. اگر عرق بدن راهی برای خروج از لایه رویی نداشته باشد، سبب خیس شدن شما خواهد شد.

 

الیاف ضد آب-تنفسی: این الیاف جهت کاهش مشکل حبس شدن رطوبت در بیرون و داخل طراحی شده است. در هر سانتی متر این لایه نایلونی میلیاردها سوراخ ریز تعبیه شده است. مولکول های بخار آب حاصل از تعرق بسیار کوچک تر از خود آب هستند و از این سوراخها به بیرون رانده می شوند. حفره های روی این لایه برای عبور آب به شکل بخار به اندازه کافی بزرگ هستند، ولی جهت رد شدن آب به شکل مایع و یا باران بسیار کوچک هستند.

الیاف چسباندنی ضد آب-تنفسی: این نوع پوشاک که معروف ترین آﻧﻬا گورتکس است، مانند لایه پوششی ضد آب- تنفسی دارای سوراخ های میکروسکوپی ریزی در سطح لباس هستند. سوراخ ها براساس همان تئوری که در مورد لایه پوششی ضد آب- تنفسی بیان شد عمل می کنند. اما در اینجا این لایه پوششی به صورت جداگانه بر روی نایلون تولید می شود. لباس هایی که با استفاده از لایه های این چنینی درست می شوند از لباس های دارای لایه پوششی ضد آب-تنفسی، گرانتر هستند. هر چند الیاف ضد آب- تنفسی تکامل یافته تر از لایه های قدیمی نایلون هستند. اگر فعالیت زیاد و سختی داشته باشید، بدن شما عرق زیادی تولید می کند و لایه خارجی لباس از درون خیس می شود. اگر آب باران آنقدر نباشد که آب روی لباس حرکت کند و به پائین بلغزد، بنابراین سطح خارجی لباس را می پوشاند و سوراخ ها را مسدود می کند و به مقدار زیادی جلوی تنفس کردن لباس را می گیرد. اغلب لباس های ضد آب- تنفسی در قسمت ضد آب خود خوب عمل می کنند. اما قدرت تنفسی اضافه معمولاً با بالارفتن قیمت هم همراه است.

انواع لباس کوهنوردی:

زیر پیراهن و عرق گیر: حفاظت در مقابل سرما را می توان از زیر پوش بلند در لایه مجاور پوست شروع کرد. الیاف پولی استر در این رابطه بسیار محبوب هستند. این لباس ها باید به اندازه کافی بلند باشند تا بتوان آﻧﻬا را درون شلوار زد و یا روی شلوار انداخت. فاصله بین شلوار و لباس های لایه بالایی باعث فرار گرمای با ارزش بدن می شود. لباس زیر و عرق گیر های یقه دار هر چند وزن بیشتری را تحمیل می کنند ولی باعث گرمای بیشتری می شوند.

پیراهن کوهنوردی: پیراهن کوهنوردی باید راحت و بلند باشد، مانع حرکت آزادانه دست ها و عضلات بدن نگردد و تنفس به راحتی انجام شود. در کوهستان از پیراهن با یقه سفت و زبر استفاده نکنید؛ در تابستان از پیراهن ترکیب نخ و الیاف و در زمستان از نوع کرکی، پشمی یا الیاف استفاده نمایید. پیراهن کوهنوردی معمولاً دارای جیب های بیشتری است و هرگز آستین کوتاه نیست.

کت گرم کوهنوردی: معمولا از جنس های الیاف پولی استر، پر یا پلار دوخته می شود. نوع پر آن در بازار گران قیمت تر است و بدن کوهنوردان را به خوبی گرم نگاه می دارد. سعی کنید در موقع انتخاب کمی گشاد تر از کت معمولی باشد تا بتوانید آن را روی همه لباس ها بپوشید.

بادگیر: اندازه بادگیر باید به حدی باشد که بتوان سایر لایه ها را هم در زیر آن به تن داشت بدون اینکه حالت فشردگی پیش بیاید و یا مانع حرکات و انعطاف بدن شود. بادگیر باید دارای کلاه و در قسمت گردن دارای ریسمان های کشیدنی برای کوچکتر کردن قسمت صورت باشد تا باران، صورت و گردن را خیس نکند.

 کاپشن بارانی: بارانی‏ در مدل های مختلفی تولید می شود. نوع استاندارد آن دارای زیپی کامل در جلو است که تهویه آن آسان تر است. هر نوع بارانی که تصمیم گرفتید بخرید، قابلیت تنفسی بودن الیاف آن را بررسی کنید.

شلوار کوهنوردی: یکی دیگر از وسایل لازم در کوهنوردی شلوار مخصوص کوه است که البته کمتر به آن توجه می شود. بارها شنیده ایم که می گویند شلوار کوهنوردی با شلوار معمولی فرق ندارد. ولی تجربه ثابت کرده است که وجود شلوار کوهنوردی در مسیرهای کوهستانی اجتناب ناپذیر است. یکی از خصوصیات این شلوار این است که پارچه آن مانند شلوارهای شهری دست و پا گیر نبوده و به سنگ و کلوخ کوهستان گیر نمی کند و بدن براحتی در آن تنفس می کند.

شلوار گرم کوهنوردی: گرم کن و زیر شلواری باید گرم و نرم انتخاب شود و عضلات بدن به راحتی در آن حرکت و تنفس نمایند. در کوهنوردی بلند مدت در ارتفاعات برای حفظ و گرم ماندن عضلات پا، استفاده از گرمکن اجتناب ناپذیر است. از نوع الیاف پولی استر، پلار و پر قو دوخته می شود که بسیار گرم و راحت است. موارد استفاده آن در ارتفاعات بالا و مناطق سردسیر و برنامه‏ های زمستانی است. سعی کنید شلوارهایی انتخاب کنید که در قسمت نشیمنگاه و زانو ها دارای لایه های اضافی باشد.

کلاه: معمولا از جنس پشم و یا پلار هستند. سر انسان بدون کلاه، مانند یک رادیاتور عمل می کند که نصف گرمای بدن از آن خارج می شود. زمانی که بدن سرد می شود، سیستم داخلی بدن انتقال خون به دستها و پاها را کاهش می دهد و آن را برای گرم نگه داشتن نقاط حساس و مهم از جمله سر حفظ می کند. کلاه های توفان که تمام گردن و سر را می پوشانند، دارای کار کردهای چند جانبه هستند و می توان در سرمای زیاد آﻧﻬا را به شکل کامل استفاده کرد و زمانی که هوا گرم تر می شود با تا کردن و بالا زدن آن، تهویه بهتری برای قسمت یقه و گردن ایجاد کرد. یک کلاه نقاب دار دارای بند هم می تواند باعث ایجاد سایه روی چشم ها شود و شیشه های عینک را از برف و باران محافظت کند.

 دستکش: انگشت های دست سخت ترین قسمت بدن برای گرم کردن هستند. چرا که در شرایط سخت و سرد، خون آﻧﻬا به قسمت های دیگر بدن ارسال می شود. یک کوهنورد برای پیداکردن دستکش پنج یا دو انگشتی مناسب برای خود باید تجربه بدست آورد. برای تصمیم گرفتن در این مورد باید توافقی از ضریب های گرمایی و خوش دستی دستکش را به حساب آورد. سیستم پوشیدن لایه ای را در مورد دستکش هم می توان بکار برد. اولین لایه می تواند یک دستکش پنج انگشتی باشد و برای لایه اضافی از یک دستکش دو انگشتی استفاده کرد. دستکش های دو انگشتی گرم تر از دستکش های معمولی هستند، چرا که انگشت ها در آﻧﻬا کنار هم قرار می گیرند و یکدیگر را گرم می کنند. از دستکش های چرمی در هنگام کارکردن با طناب مثل فرود یا حمایت کردن استفاده می شود.

جوراب: جوراب باعث به وجود آمدن یک لایه در زیر پا می شود و پا را گرم می کند و از اصطکاک بین پا و کفش جلوگیری می کند. جوراب های نخی به سرعت خیس و از آب اشباع می شوند، به پا می چسبند، پوست پا را نازک می کنند و باعث بروز تاول می شوند. جوراب های از جنس الیاف مصنوعی (مثل پولی استر، نایلون و آکریل) سریع تر از جوراب های پشمی خشک می شوند. خیلی از کوهنوردان دو جفت جوراب روی هم می پوشند. جوراب مجاور پا، یک جوراب نازک نخی است که عرق را از پا دور می کند و به نوعی در جریان کار، خشک باقی می ماند. جوراب دوم کلفت و ضخیم تر انتخاب می شود تا بتواند رطوبت عرق پا را از جوراب دیگر جذب کند و تشکیل لایه ای در زیر پا بدهد. بعضی هم یک جفت جوراب نیمه کلفت یا کاملاً کلفت از جنس پشم یا مواد مصنوعی را ترجیح می دهند.

چند نکته بسیار مهم:

(عرق گیر های نخی و لباس های جین خود را در خانه بگذارید و در کوهستان های سرد از آنها استفاده نکنید)

هیچ لباسی به تنهایی مناسب همه کوهنوردان و یا همه شرایط نیست. یک نفر ممکن است لباسی را انتخاب کند که با لباس کوهنورد دیگری که وضعیت جسمانی یا سوخت و ساز دیگری دارد، فرق داشته باشد. یک کوهنورد همیشه در تمام فعالیت ها از یک سیستم لباس استفاده نمی کند. نیازهای شخصی بسیار مهم هستند. بهترین روش انتخاب لباس برای برنامه‏ها این است که با سعی و خطا، تجربه بدست آورد. اگر در کوهنوردی تازه کار هستید، بهتر است بیشتر از آن چیزی که سیستم لایه ها احتیاج دارند، لباس بردارید تا خودتان را گرم نگه دارید و از افراد با تجربه مشورت بگیرید. سعی کنید وزن لباس های خود را پائین بیاورید ولی نه به بهای به خطر افتادن سلامتی و ایمنی خودتان.

هنگام خرید لباس حتما در مورد آن از فروشنده سوال کنید و برچسب ها و نوشته‏ های همراه آن را حتما بخوانید. کارکرد لباس را حتما برآورد کنید. قیمت، دوام، استفاده چند منظوره از آن و قابل اعتماد بودن لباس را هم در نظر داشته باشید. عرق، گل و هر گونه کثیفی، الیاف را آلوده و در نتیجه سوراخ های تنفسی را مسدود می کنند و باعث پائین آمدن قدرت تنفسی لباس می شوند. بعضی شوینده ها و پاک کننده ها نیز باعث از بین رفتن لایه های لباس می شوند؛ پس در رابطه با چگونگی تمیز نگه داشتن لباس خود، حتما از فروشنده سوال کنید. لباس های تنفسی باید همیشه تمیز باشند تا بیشترین کارایی و بیشترین طول عمر را داشته باشند.

هرگز لباس های کوهنوردی خود را اتو نکنید و با آب داغ و مواد شوینده نشویید. برای شستشو می توانید از آب گرم و شوینده های ملایم استفاده نمایید؛ برای خشک کردن، آنها را در سایه قرار دهید تا به آرامی خشک شوند و از پهن کردن آنها در مقابل آفتاب بپرهیزد.

پس از توقف برای استراحت چنانچه لباس ضد بادی به تن ندارید، اولین کار پوشیدن آن است تا باد به بدن مرطوب شما نخورده و سرما شما را فرا نگیرد. چرا که بدن شما برای گرم کردن مجدد باید کالری های با ارزشی را که برای صعود پس انداز کرده‏ اید، مصرف کند. بنابراین کم کردن و اضافه کردن به موقع لباس ها در حین صعود یکی از مهارت های کوهنوردی است که علیرغم بی میلی و بی‏ حوصلگی در هنگام صعود، باید با تمرین به این کار عادت کنید.

برچسب ها

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

نظرات ارسال شده

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید: